Mənzil bazarında dələduzluğa son

19.12.17 09:30 1780

Azərbaycanda yeni tikilən binalardan mənzil almaq üçün yeni qaydalar tətbiq ediləcək. Bu məsələ Milli Məclisin son plenar iclasında Mülki Məcəlləyə edilən dəyişikliklərdə öz əksini tapıb.

Dəyişikliklər haqqında məlumat verən Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin sədri Əli Hüseynli bildirib ki, məqsəd mənzil satışı zamanı bir çox problemlərin yaranmasının, bir mənzilin bir neçə nəfərə satılmasının qarşısını almaqdır.

Dəyişikliyə əsasən, Azərbaycanda tikintisi başa çatmayan binaların tərkib hissələrinin (mənzillərin) alqı-satqısı, həmin binalarda mənzil əldə edən şəxslərin mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyatı ilə bağlı çoxlu çatışmazlıqlar, o cümlədən mənzillərin eyni zamanda bir neçə şəxsə satılması kimi sui-istifadə hallarının aradan qaldırılması üçün tam yeni bir mexanizm yaradılacaq. Layihə daşınmaz əmlaka sərəncam verilməsi və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinin aparılması sahəsində fəaliyyətin təkmilləşdirilməsi, notariusla daşınmaz əmlakın dövlət reyestri arasında əlaqələrin elektron informasiya sistemləri vasitəsilə daha çevik qurulması, eləcə də tikilməkdə olan (tikintisi başa çatmayan) binaların tərkib hissələrinin (mənzillərin) alqı-satqısı prosesinin tənzimlənməsi məqsədi ilə hazırlanıb.

Mülki Məcəllənin 144-cü (Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri obyektlərinə dair sərəncam verilməsi haqqında müqavilələrin notariat qaydasında təsdiqlənməsi) maddəsinə təklif edilən dəyişikliyə əsasən, sərəncam verən tərəfin sərəncam hüququnun və öhdəliklərinin, eləcə də əmlakın mövcud yüklülüyünün daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində yoxlanılması məqsədilə "Notariat haqqında” qanuna uyğun olaraq notariuslarla daşınmaz əmlakın dövlət reyestri arasında məlumat və sənəd mübadiləsi imkanı, o cümlədən notariusların daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinə elektron qaydada birbaşa çıxışı təmin edilməlidir.

Notarius daşınmaz əmlak üzərində sərəncam verilməsinə dair müqaviləni təsdiqlədikdən dərhal sonra onu elektron formada informasiya sistemləri vasitəsilə və təsdiqlənmiş yazılı formada sifarişli poçt göndərişi vasitəsilə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrinə göndərməlidir. Belə müqavilə ondan irəli gələn mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatının aparılmasına dair ərizə hesab olunur və həmin müqavilə əsasında müvafiq hüquqlar dövlət qeydiyyatına alınır.

Edilən dəyişikliyin mahiyyətini və nə kimi əhəmiyyətinin olacağını öyrənməyə çalışdıq.

Vətəndaş üçün ilkin qeydiyyat sənədi

Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin sədriRamil Osmanlı edilən dəyişikliyin yeni tikililərin dövlət reyestrində qeydiyyatının aparılması ilə bağlı olduğunu deyir: "Əvvəllər vətəndaş ilə Mənzil Tikinti kooperativləri arasında ikitərəfli müqavilə bağlanırdı. Və bu müqavilənin heç bir yerdə reyestri aparılmırdı, həmçinin müqaviləyə dövlət təminatı olmurdu. Müqavilə notarial qaydada təsdiq edilmirdi. Hətta müqavilə bağlamaq üçün notariuslara yaxınlaşanda, onlar bunu qəbul etmirdilər. Müxtəlif, heç bir təsdiqi olmayan bəhanələr gətirirdilər. Amma bundan sonra tikinti şirkətləri ilə vətəndaşlar arasında imzalanan müqavilə notarial qaydada öz təsdiqini tapacaq. Və həmin müqaviləni vətəndaş daşınmaz əmlakın dövlət reyestri xidmətində qeydiyyata sala biləcək. Yəni bu, vətəndaş üçün ilkin qeydiyyat sənədi rolunu oynayacaq. Düzdü, hələlik tam mülkiyyət hüququndan söhbət getmir. Ancaq buna baxmayaraq, həmin müqavilə dövlət reyestrində qeydiyyata alınır. Bununla belə, vətəndaş mənzil alarkən Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin saytına daxil olub həmin mənzilin başqa kiməsə satılıb-satılmadığını öyrənə bilər. Çox sadə və kifayət qədər başa düşülən bir prosesdir. Yəni vətəndaşlarla Mənzil Tikinti kooperativləri arasında bağlanılan müqavilələr artıq notarial qaydada təsdiq olunacaq və dövlət reyestrində qeydiyyata alınacaq”.

Müsahibimiz deyir ki, illərdir daşınmaz əmlakla bağlı bəzi problemlərin aradan qaldırılması üçün bu təkliflə çıxış edirmişlər: "Problemlərdən əsas çıxış yolu kimi göstərirdik ki, müqavilələr notarial qaydada təsdiq olunmalı, eyni zamandan həmin müqavilələr dövlət reyestrində qeydiyyata düşməlidir. Nəhayət ki, bu təklif Milli Məclisdə qəbul olundu. Məncə, bu kifayət qədər fundamental bir məsələdir. Yəni hazırda mövcud olan bəzi problemlərin qarşısının alınmasına ciddi şəkildə kömək göstərəcək. Düşünürəm ki, tam olmasa da, müəyyən qədər problemlərin qarşısı alınacaq. Bundan başqa, əvvəllər tikilmiş binalar, satılmış mənzillər də var. Onların da qeydiyyatının aparılması zərurəti ortaya çıxır. Bu da təbii ki, müəyyən qədər vaxt aparacaq”.

Qanunlardakı boşluqlar aradan qalxacaq

Daşınmaz əmlak sahəsi üzrə ekspert Nüsrət İbrahimli artıq uzun müddət idi ki, bu barədə söhbətin getdiyini deyir: "Tikinti mərhələsində olan mənzillərin reyestrinin aparılması, onların alqı-satqı, ödəniş qaydalarının tənzimlənməsi və uçotun düzgün aparılması ilə bağlı bəzi problemlər neçə illərdir ki, mövcuddur. Və bu edilən dəyişiklik uzun müddətdir bu sahəyə aid qanunda olan boşluqları dolduracaq. Bu qaydalar xüsusilə ödəniş qaydalarını tənzimləyəcək. Belə ki, ödəniş mərhələli şəkildə həyata keçiriləcək. Yəni mənzil alarkən onun özülü qoyulanda, sonra tikinti başa çatanda, daha sonra binanın fasadı suvananda, qapı-pəncərəsi qoyulanda hissə-hissə ödəniş olacaq. Obyektin dəyərinin tam ödənilib qurtarması dövlət komissiyasına təhvil veriləndən sonra başa çatdırılır. Həmçinin alqı-satqı da elektron qaydada aparılır. Düşünürəm ki, edilən bu dəyişikliklər mənzil sahəsində olan bir sıra problemlərin aradan qalxmasına, tikinti müddətinin qısaldılması, ödənişlərin mərhələli şəkildə aparılmasına, həmçinin bazardan təsadüfi iş adamlarının çıxarılmasına səbəb olacaqdır”.

Günel Azadə