İctimai sektorda “təmizlik”

26.02.22 10:45 2018

Hüquq müdafiəçiləri hesab edir ki, ictimai nəzarət peşəkar, qərəzsiz, obyektiv, təmənnasız olmalıdır. Əks halda dələduzların əhatə dairəsi genişlənir, kök atır. Bu da cəmiyyətdə əsl ictimai nəzarəti deqradasiyaya uğradır.

Vətəndaş cəmiyyəti institutlarının əsas fəaliyyət istiqaməti ictimai nəzarət funksiyasıdır. Azərbaycanda ötən illər ərzində formalaşan təşkilatlar var ki, onlar bu istiqamətdə kifayət qədər sanballı və əhatəli işlər həyata keçirirlər. Amma mütəmadi olaraq vətəndaş cəmiyyəti adından sui-istifadə ilə məşğul olanlar da tapılır. "İctimai nəzarət” adı altında insanların etimadından istifadə edərək onlara qarşı müxtəlif formalarda dələduzluq edirlər. Elə bu günlərdə hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən "İctimai Nəzarət Koalisiyası” İctimai Birliyinin sədri Rasim Məmmədov həbs edildi. Sumqayıt Şəhər Polis İdarəsində müvafiq araşdırmanın nəticəsinə uyğun olaraq ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin 221.3-cü maddəsi ilə cinayət işi başlanıb.

Bunun ardınca isə "Yeni İctimai Nəzarət Şurası” adlı qanunsuz təşkilat vasitəsilə vətəndaşları aldadıb rüşvət verməyə təhrik edən Ramil Şükürov saxlanılıb. Rəsmi məlumatlara görə, əvvəllər dələduzluq və saxta sənədlər hazırlama kimi cinayət əməllərinə görə məhkum olunmuş Ramil Şükürov müvafiq qaydada dövlət qeydiyyatından keçirilmədən qanunsuz yaratdığı "Yeni İctimai Nəzarət Şurası” adlı təşkilatın fəaliyyətinə cəlb etdiyi digər şəxslərlə birgə törətdiyi qanunsuz əməllər aşkar edilib və ona qarşı cinayət işi açılıb. Təbii ki, belə hallar ictimai sektorun nüfuzuna zərər vurur, insanlarda inamı azaldır. İctimai sektoru belə adamlardan necə təmizləmək olar?

"Həyatda dələduz olduqları kimi…”

Hüquq müdafiəçisi Novella Cəfəroğlu bildirdi ki, əslində, belə şəxslərin həbs edilməsi heç də vətəndaş cəmiyyətinə zərbə deyil: "İctimai sektorda heç də hamı elə deyil, kifayət qədər təmiz, şəffaf fəaliyyət göstərən insanlar var. Amma elələri var ki, həyatda dələduz olduqları kimi vətəndaş cəmiyyətinə də soxularaq, burada da dələduzluqla məşğul olur”.

N.Cəfəroğlu qeyd etdi ki, dünən qeyri-hökumət təşkilatı yaradanların evi, maşını var: "Amma biz 30 ildir bu sektordayıq, bu imkanlarımız yoxdur. Təbii ki, onlar başqa adamlardır, mən başqa. Məhz qeyri-hökumət sektorundan dələduzların təmizlənməsinə gəlincə, hesab edirəm ki, bu məsələdə təşkilatlar birgə qərar verməlidirlər. Misal üçün, Milli QHT Forumu bu məsələ ilə bağlı bir araya gəlib, müzakirə aparmalıdır. Eləcə də, qanunvericilikdə müəyyən dəyişikliklər etmək olar. Onu qeyd edim ki, Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi yeni yaradılıb və əminəm ki, belə məsələlərlə bağlı onların da fəaliyyəti olacaq”.

"Elə bil cəmiyyətdə virus kimi yayılırlar”

Hüquqşünas Sahib Məmmədov bildirdi ki, əvvəl belə "reketliklə” məşğul olan daha çox "jurnalist”lər idi, sonra bir qrup şəxs MMC-lər yaratmaqla bu işlə məşğul oldular: "Sonra QHT-lər yarandı, hansı ki, qeydiyyatı olan-olmayanlar arasında bunun "dəb” aldığını gördük. Məsələ ondadır ki, burada təkcə pul tələbi deyil. Fəxri fərmanlar, müxtəlif dövlət xadimlərinin şəkli olan diplomlar verdilər. İndi də "Şuşa” adından istifadə edirlər. Hesab edirəm ki, bunların hamısına kompleks şəkildə yanaşılmalıdır. Son dövrlər həbs edilən şəxslərə gəlincə, bütün ölkə bilirdi ki, onlar nə ilə məşğuldur. Təəssüf ki, belə əməllərlə məşğul olan başqaları da var. Amma həbs olunanların bahalı avtomobilləri göz qabağında idi. Təsəvvür edin ki, bunlar rayona gedəndə müşayiətlə gedirdilər, rəhbər işçiləri şantaj edirdilər. Bunlar nə idi ki? Əlbəttə ki, onlar himayə olunurlar. Əvvəllər də belə şəxslər həbs olunub, amma indi də yaxalanmalı olanlar çoxdur. Elə bil, cəmiyyətdə virus kimi yayılırlar. Belə adamlarla danışığa getməyənlər də daim şantaj obyektinə çevrilirlər”.

"Bunun reyestrini yaratmaq lazımdır”

Hüquqşünas qeyd etdi ki, bu məsələ ilə bağlı dövlətin müvafiq qurumları məşğul olmalıdır: "Eyni zamanda, dövlət qurumlarının əməkdaşlarına tapşırıq verilməlidir ki, belələri ilə əlaqəyə girməsinlər. Həmçinin belə şantajçıların əlində olan media orqanları, sosial şəbəkədəki səhifələri, profilləri nəzərdən keçirilməlidir. Bunun üçün də həmin media orqanlarının, sosial şəbəkədəki saxta səhifə və profillərin reyestri aparılmalıdır. Əvvəllər Mətbuat Şurası "qara siyahı” tuturdu. Çoxları onu bəyənmirdi, tənqid edirdi. İndi o da yoxdur. Ümid edirəm, yeni qanunla bu kimi məsələlər nəzərə alınacaq. Çünki belə insanlar sosial şəbəkələr, "ailə qəzetləri”, onlayn portallar üzərindən şantaj etməyə başlayırlar və arxasında da yaxşı olmayan məsələlər durur”.

"Əsl ictimai nəzarəti deqradasiyaya uğradır”

S.Məmmədov vurğuladı ki, bu məsələnin qarşısını almaq lazımdır, çünki çox təhlükəlidir: "Əks halda əhatə dairəsi genişlənir, kök atır. Bu da cəmiyyətdə əsl ictimai nəzarəti deqradasiyaya uğradır. Dövlət başçısı istəyir ki, ölkədə konstruktiv, qərəzsiz, müstəqil vətəndaş nəzarəti olsun. Vətəndaşların özü, mətbuat, qeyri-hökumət təşkilatları nəzarət eləsin. Ölkə prezidenti bunu dəfələrlə vurğulayıb. Amma nəzarət belə olmalıdır - peşəkar, qərəzsiz, obyektiv, təmənnasız”.

Bəxtiyar Məmmədli