AZƏRBAYCANDA KORONAVIRUSLA BAĞLI XƏBƏRLƏR

Rusiyaya

Rusiyaya "əlvida" deyib, üzünü Qərbə tutdu

Təfsilat
30 İyul 2021, 17:30 1312
Kreml Moldovada Abxaziya və Cənubi Osetiya variantını reallaşdıra bilərmi?
 
Moldovada keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərinin nəticələri ölkənin siyasi gələcəyi ilə bağlı mübahisələrə yekun vurdu. Bülletenlərin 100 faizi hesablandıqdan sonra Mərkəzi Seçki Komissiyası Moldovanın hazırkı prezidenti, avropayönlü siyasətçi Maya Sandunun "Fəaliyyət və Həmrəylik" Partiyasının (PAS) 52,8% səs topladığını açıqladı. Bu, ona 101 deputat mandatından 63-nü verir. PAS-ın əsas rəqibi, iki keçmiş prezident - İqor Dodon və Vladimir Voroninin (BECS) rəhbərlik etdiyi Moskvaya yaxın sosialistlər və kommunistlər bloku 27,17% səs toplayıb (32 mandat). İş adamı İlan Şorun partiyası 5,74% (6 yer) səs qazanıb. Tanınmış iş adamı və Moldova siyasətinin keçmiş "boz kardinalı” Renato Usatinin bloku da daxil olmaqla, qalan partiyalar proporsional sistemə görə seçki səddini aşa bilməyib. Nəticə indiki prezident Maya Sandu üçün başgicəlləndirici bir qələbədir. Parlament-prezident idarəçilik sisteminə malik bir ölkə olan Moldova üçün bu parlament seçkiləri ciddi nəticədir. İndi avropapərəst siyasətçi Maya Sandunun əlində yalnız prezident səlahiyyətləri deyil, həm də parlamentə, eləcə də PAS-ın müstəqil qurmaq hüququna malik olduğu hökumət üzərində tam nəzarəti var. Moldovalılardan belə bir kart-blanş aldıqdan sonra Sandu vəd etdiyi korrupsiya və yoxsulluqla bağlı  genişmiqyaslı islahatlara dərhal başlaya bilər. Amma Rusiyanın Moldova seçkilərinin nəticələrinə necə reaksiya verəcəyi hələ də müəmmalıdır. Rusiya millətçiləri Kremli qətiyyətli addım atmağa çağırır - "Moldova ümumilikdə Rusiya üçün itirildisə, onda başqa yol qalmır"- deyə onlar iddia edir. Məsələn, artıq Dnestryanı və Qaqauziyanın müstəqilliyinin tanınması təklif olunur. Moldovada avropapərəst qüvvələrin qələbəsinə cavab olaraq Moskvanın hansı addımları atmağa hazır olduğu sualına cavab indi hər kəsi düşündürür.

Moldova mediası yazır ki, Kremlin siyasəti ilə bağlı proqnozlar vermək çətindir, lakin bu gün Rusiya rəhbərliyinin məqsədi bəllidir - tarixi Rusiyanın yenidən qurulması. Bunu nəzərə alaraq, Moskvanın hər hansı addımları ata biləcəyini istisna etmək olmaz. 2008-ci ildə Cənubi Osetiya və 2014-cü ildə Ukrayna ilə əlaqədar atılan addımlar burada da atıla bilər. Xatırladaq ki, Rusiya nəinki Cənubi Osetiyanın, hətta Abxaziyanın müstəqilliyini tanıdı. Bu gün Ukraynada da eyni tendensiyadır. Donbasda, bəzi mənbələrə görə, artıq 600 minə yaxın Rusiya pasportu paylanıb. Ona görə də, Moldovada keçirilən seçkilərin nəticələrini nəzərə alaraq belə bir ssenarini istisna etmək olmaz. Moldovada səsvermə bu cür hərəkətlərə əlavə təkan ola bilər. Kremlin isə zorakı addımlara əl atmaqdan başqa yolu qalmır.

Rus mediası isə yazır ki, Dnestryanı və Qaqauziyanın müstəqilliyinin tanınması da mümkündür. Ancaq həm texniki, həm də siyasi baxımdan bunu etmək olduqca çətindir. "Dnestryanı Rusiyadan uzaqdır, amma Avropa İttifaqına yaxındır. Niyə Kreml bu münaqişəni dondurulmuş vəziyyətdə saxlamaq istəyir? Onsuz da onun kifayət qədər problemi var. Onsuz da Moldovanın Rumıniya ilə birləşməsi mümkünsüzdür. Maya Sanduya da prezident kimi bu, gərək deyil. NATO-da Moldovanın namizədliyi ciddi şəkildə nəzərdən keçirilməyəcək. Buna görə də, Kremlin Moldovadakı seçkilərə mənfi reaksiyası olacaq. Lakin bu münasibət Dnestryanı bölgənin müstəqilliyini tanıyacaq dərəcədə olmayacaq. İkincisi, ağırlaşma üzərində oynamaq demək olardı. Bəs niyə? Çünki Moldovanın fərqli rejimləri altında Kişinyov həmişə Moskva ilə danışıqlar aparıb”, - deyə "Rosbalt” yazır.

Kremlin indi Dnestryanı və ya Qaqauziyanın müstəqilliyini tanımağa böyük ehtiyacı yoxdur. Bir anlığa təsəvvür edək ki, Moskva Tiraspolun müstəqilliyini tanıyır. Bunu etməklə, özü üçün heç bir şey əldə etmədən, yalnız yeni problemlərə, qalmaqallara və yeni Qərb sanksiyalarına nail olacaq. Fakt odur ki, Dnestryanı bölgə anarxik quldur, oliqarxik, tamamilə korlanmış bir respublika, boz bir zonadır. Bu arada nə Moldova, nə də Dnestryanı heç bir şəkildə Kremlə lazım deyil. Rusiyanın bu bölgədəki strateji maraqlarına ciddi təsir göstərmirlər. Hipotetik olaraq, çirkli pulların yuyulması ilə bağlı müxtəlif saxta sxemləri nəzərdən keçirməsək, Moskvanın buna yalnız bir halda ehtiyacı ola bilər - əgər Ukraynanın cənubunu işğal etmək variantını ciddi şəkildə düşünürsə.

Beləliklə, Moldovada keçirilən parlament seçkiləri buradakı Moskvayönlü qüvvələrin real gücünü göstərdi. Dodon və Voronin bloku 27% səs topladı. Bunlar da əsasən kənd əhalisi və yaşlı seçicilərdir. Dodonun Sosialist Partiyası ölkə daxilində möhkəm bir quruluşa, çox ciddi maliyyələşməyə və öz mediasına malikdir. Lakin belə mənbələrə sahib olan partiyanın səslərin üçdə birindən az alması, sadəcə uğursuzluq deməkdir.
 
Azər