AZE | RUS | ENG |

Kinoda inqilab edən film - Onun film seçimi

Kinoda inqilab edən film - Onun film seçimi
Yəqin ki, siz də boş vaxtlarınızda film seyr etməyi sevirsiniz. Amma yaxşı filmi tapmaq da elə asan iş deyil. İşinizi asanlaşdırmaq üçün bu rubrikada bir-birindən maraqlı filmlərin adını sizlərə təqdim edirik. Rubrikamızın budəfəki qonağışair Aqşin Yeniseydir.
Həmsöhbətimizin filmə marağının bərpa olunmasında Danimarka rejissoru Lars fon Trierin "Doqvil” filminin xüsusi rolu olub. Deyir ki, bu filmi kinoşünaslar kinoda inqilab hesab edirlər: "Mən Qərbin sovet imperiyasını, xüsusilə Berlin divarını yıxmaq üçün uydurduğu, insan azadlığının sərhəd tanımadığı populyar kültür yalanlarının post-sovet ölkələrində dəbə mindiyi bir dövrdə böyümüşəm və Hollivud filmləri uzun müddət kino sənətinə qeyri-ciddi bir yaradıcılıq növü kimi baxmağıma səbəb olub. Yalnız bir neçə kino mütəxəssisi ilə şəxsi tanışlıqdan sonra filmlərə marağım bərpa olundu. Bu işdə Danimarka rejissoru Lars fon Trierin "Doqvil” filminin xüsusi rolu olub. Bu filmi kinoşünaslar kinoda inqilab hesab edirlər. Bütöv bir şəhəri asfalt üzərində tabaşirlə təsvir edən Trierin bu filmində həyatda gördüyümüz heç bir şey yoxdur, amma həyatda yaşadığımız hər şey var. Bu film, mənə görə, yaradıcı fantaziyanın nə qədər hüdudsuz olmasının təntənəsidir. Film mövzu etibarilə ənənəvi kapitalist dünyasının təklənmiş insanı haqqında olsa da, üslubunun, estetikasının qeyri-ənənəviliyi ilə yeni bir dünyanı ifadə edir. Bu yeni dünyada nəinki mühasirəsində yaşadığımız saysız-hesabsız əşyalara, hətta bütöv şəhərlərə belə ehtiyac yoxdur. Məncə, Trier bu fikri diqqət mərkəzində saxlamaq üçün filmdə real şəhərdən, əşyalardan, havadan, sudan, dənizdən imtina edir. İnsanın insandan başqa daha vacib olan bir ehtiyacı yoxdur və bu ehtiyac ödənmədikdə, biz süni ehtiyaclar yaradır və onların əsirinə çevrilirik. İnsan qıtlığı bizi əşya bolluğuna sığınmağa məcbur edir. Və Trier buna üsyan edir, filmin sonunda asfalta tabaşirlə çəkdiyi bütün şəhəri yandırır”.  
Növbəti pillədə Pyer Pazolininin "Sodomun 120 günü” filmi dayanır: "Bu filmə baxanda özümdən şübhələnmişdim: mən bu gün, doğrudan da, həqiqi mənəmmi? Yəni tarixin indiyədək uydurulmuş, tətbiq olunmuş müxtəlif dini, siyasi ideologiyalarının heçmi təcavüzünə uğramamış bir kimliyim var? Ətrafımdakılar, doğrudanmı, özləridir? Siz bu filmdən ayrılandan sonra bütün bəşəriyyətə deyil, sadəcə, öz dostlarınıza Pazolininin kamerasının gözü ilə baxsanız, hər tərəfinizdə əsrlər boyunca təhqir olunmuş və bu təhqirlərdən özlərinə mənəviyyat düzəltmiş insanlar görəcəksiniz. Bu film məndə bəşər tarixinə, bu gün "mədəniyyət” dediyimiz hər şeyə bir şübhə oyatdı. Bu filmə baxanda mən, sadəcə, tanrını inkar edən bir atesit idim, filmdən sonra insan inkarçısına çevrildim. Tarixin, mədəniyyətin ateisti oldum və bu, mənim mənəvi manifestimə çevrildi. İnamsızlığın daha böyük ruhani azadlıq olduğunu kəşf etdim”.
Şairin ən çox sevdiyi üçüncü film isə serb kinorejissoru Emir Kusturiçanın "Anderqraund” filmidir: "Filmdə müharibə, insanlığın uydurduğu ən böyük yalan kimi təqdim olunur. Kusturiça İkinci Dünya müharibəsi və onun davamı kimi lentə aldığı Serbiya-Bosniya müharibəsinin timsalında müharibə anlayışını ələ salır, ancaq bu ələsalma, ironiya müharibə dəhşətlərinin alt qatındadır, astar üzündədir. Kusturiçanın "müharibələrində” qaliblər və məğlublar yoxdur. Qaliblər öz qələbələrinə, məğlublar öz ambisiyalarına yenilib gülməli vəziyyətə düşürlər. Bu filmdə müharibə və mübarizə aparanların hamısı ağılını itirmiş adamlardır. Ağılsızlıq onları məsuliyyət hissindən azad edib. Kustruçaya görə, təcavüzkarlıq kimi, qəhrəmanlıq da öz gücünü ağılsızlıqdan alır. Ağıl yoxa çıxanda, onun işini fiziki güc görür və silah insanın ağlının yox, ağılsızlığının ixtirasıdır. Kusturiça bu filmdə demək istəyir ki, mədəniyyətin insan üzərində heç bir ciddi təsiri yoxdur, müharibə həm də mədəniyyəti ifşa edir. Sülh dövründə insanlığın öyündüyü bütün mədəni-mənəvi keyfiyyətlər, müharibə zamanı insanların sağ qalmasına əngəl olur. Sülh dövründə insanlığın özünə yaxın buraxmadığı bütün naqis keyfiyyətlər isə insanın sağ qalması üçün qoruyucu mələklərə çevrilirlər. Bəs insan xoşbəxtliyi nədir? Filmin sonunda ölüm əbədi xoşbəxtlik kimi təqdim olunur. Ən yaxşı insan, ölmüş insandır – Kusturiça "Anderqraund” filmində bunu bizə sübut edir”. 
Aygün ƏZİZ
 

Paylaş:

Facebook-da

Reklam

Xəbər lenti

Valyuta məzənnəsi

Tipi Ədə. Adı AZN
USD 1 1 ABŞ dolları 1.7
EUR 1 1 Avro 1.9288
GEL 1 1 Gürcüstan larisi 0.6337
GBP 1 1 İngiltərə funt sterlinqi 2.2567
IRR 100 100 İran rialı 0.004
SEK 1 1 İsveç kronu 0.1842
CHF 1 1 İsveçrə frankı 1.6988
KWD 1 1 Küveyt dinarı 5.6004
TRY 1 1 Türkiyə lirəsi 0.311